- Video:
Martin Bühler
Fideris
Mintga saira ha mia mamma urà cun nus. E per mai è quai stà in ritual che m’ha dà er segirezza. E quai m’ha dà forsa er in pau ina fidanza uffantila u naiva: Sche jau ur, guardan ins sin mai en questa notg. E jau hai bain durmì. Cun vegnir pli vegl, cun la confruntaziun en las differentas etappas da la vita, cun mias persvasiuns persunalas, cun mias valurs persunalas, s’ha midà er quest aspect. E jau hai realisà che tschertas tradiziuns biblicas èn per mai descripziuns metaforicas. Che quai èn per mai raquints, ch’ins na po betg crair pled per pled. Las valurs da quellas sa cunfan dentant fitg bain per mai.
La nunviolenza, l’amur, ama tes proxim sco tatez, quai èn per mai valurs impurtantas. Quellas fissi d’acceptar. Suenter quellas dessan ins viver. Quai m’è impurtant. Ma quai è adina er da metter en dumonda criticamain. Jau sun colonel en il stab general tar las forzas spezialas. Jau hai lavurà en regiuns da guerra e da crisas. Jau sai ch’ins na vegn vinavant cun ina affecziun naiva, en il mument, cun questas valurs. Per mai è il militar ni atgna finamira, ni insatge stupent, ni insatge ch’ins possia romantisar. Jau m’agit da la nostalgia per il militar e quasi folclora. E jau di tuttina, ch’el saja in mal necessari. Nus n’essan betg en in mund, nua che mintgin viva simplamain la nunviolenza. E mia reacziun raschunaivla sin quai è: Ma suttamet jau lura gist a quels, u ma procur jau, sut tschertas circumstanzas, l’abilitad da ma defender. Senza vulair esser sez in agressur.
Cretta è insatge persunal. Forsa er insatge public, instituziunalisà. Politica è il dumagnar cuminaivel da la vita dal mintgadi. Da separar politica e cretta ozendi, ma para bun. Sch’ins fa quai dentant cumplettamain en maniera ideologica, sco che in n’avess nagut da far cun l’auter, alura na ma para quai betg bun. Tenor mes avis n’è quai betg sincer. Nus na vivain betg simplamain en ina societad laicistica. I na dat betg in senza l’auter.
Jau na crai betg che jau discurria uschè directamain cun Dieu. Jau emprov da tadlar sin mamez. Nua stun jau ussa? Sun jau okay? È quai dretg per mamez? Sun jau ussa memia cuntent cun mamez? Mintgatant hai jau in’ idea da quai che jau stuess far, ma na fatsch quai tuttina betg. Ma possa lura perdunar mamez? Jau crai da manar bain dialogs interns cun mamez e nua che jau stun. Ma discurrer cun Dieu, quai n’hai jau betg ponderà.
E ti, tge ès ti da dir? – Laschai ponderar